کد خبر : 753
تاریخ انتشار : پنج شنبه ۱۰ آبان ۱۳۹۷ - ۱۴:۰۵
-

وقتی فضای مجازی جای واقعیت را می گیرد!

وقتی فضای مجازی جای واقعیت را می گیرد!

به گزارش بوشهرنیوز؛ بله ؛ آمارها تکان دهنده و نگران کننده اند! طبق آخرین آمارهای رسمی مدت زمان گفتگو میان اهالی یک خانواده در بهترین حالتش به هفده دقیقه در شبانه روز کاهش یافته است! پدر و مادرها با یکدیگر، فرزندان با همدیگر و هریک با گروه بغلی، همسایه ها با هم و اساسا گروه

به گزارش بوشهرنیوز؛ بله ؛ آمارها تکان دهنده و نگران کننده اند! طبق آخرین آمارهای رسمی مدت زمان گفتگو میان اهالی یک خانواده در بهترین حالتش به هفده دقیقه در شبانه روز کاهش یافته است! پدر و مادرها با یکدیگر، فرزندان با همدیگر و هریک با گروه بغلی، همسایه ها با هم و اساسا گروه های مختلف اجتماعی از بزرگ و کوچک، دیگر با هم حرف نمی زنند و حوصله هم را ندارند.

 

آنها عموما سر در موبایل دارند و در گروه ها چت می کنند؛ لایک می کنند، کامنت می گذارند و… . آیا دلیل این وضعیت، بی حالی است؟! یا پای چیز دیگری در میان است؟

ما انسانهای نسبتا به روزی هستیم. حالا یا به زور به روز شده ایم یا به اختیار. اما به هر حال از امکانات جهان امروز بهره مندیم.

جهان امروز با سرعت عجیب و خارق العاده ای در تکاپو و تلاش برای هرچه فن آورانه تر و پیشرفته تر شدن است و ما هم به سهم خود تلاش کرده ایم از این قافله عقب نمانیم.

با این حال به نظر می رسد انسان امروزی هرچقدر پیشرفته تر می شود، بی حال تر و بی نشاط تر هم می شود.

طبق آخرین آمارهای رسمی مدت زمان گفتگو میان اهالی یک خانواده در بهترین حالتش به هفده دقیقه در روز کاهش یافته است!

پدر و مادرها با یکدیگر، فرزندان با همدیگر و هریک با گروه بغلی، همسایه ها با هم و اساسا گروه های مختلف اجتماعی از بزرگ و کوچک، دیگر با هم حرف نمی زنند و حوصله هم را ندارند.

آنها عموما سر در موبایل دارند و در گروه ها چت می کنند؛ لایک می کنند، کامنت می گذارند و… .

آیا دلیل این وضعیت، بی حالی است؟! یا پای چیز دیگری در میان است؟

تبلیغات میدانی، پیامهای بازرگانی، مجریان تلویزیونی، تیترهای روزنامه ای، متن سخنرانی مدیران و مسوولان و… و هزار و یک چیز دیگر را که مرور می کنیم پر است از شور و نشاط و فریاد و امید و پیشرفت و تکاپو و موفقیت و چشم اندازهای بی نظیر از دیروز و امروز و فردای همه چیز و همه جا؛ اما کافی است تلویزیون را خاموش کنیم، روزنامه را ببندیم، مجله را کنار بگذاریم و… و برگردیم به فضای عادی و واقعی خودمان. دوباره همان حس رخوت و بی حالی به سراغمان می آید. چرا؟

مشکل از ماست یا ایراد از واقعیت و ماهیت رسانه ها و جهان پیرامونی امروزمان؟

ما واقعا بی حالیم یا بیش از حد دچار عارضه تلقین جاذبه های دافعه برانگیز رسانه های این دنیای پرهیاهو شده ایم؟

دلیل این وضعیت چیست؟

رسانه های امروزی با همه تنوع و تکثر و گرافیک چشم نوازشان رسانه های ما نیستند. ما خودمان را کمتر در آینه رسانه های دور و برمان می بینیم یا اصلا نمی بینیم. همین امر هم باعث شده وقتی آنها هرچه بانشاط تر و کاربلدتر، دم از شور و هیاهو و حرکت می زنند، ما بی حال تر و افسده تر و ناراضی تر می شویم. آیا واقعا این «خاصیت و ذات و ماهیت» رسانه است یا قضیه از جای دیگری آب می خورد؟

سالیان متمادی است متخصصان و نظریه پردازان رسانه و ارتباطات و جامعه شناسی و مردم شناسی و…، در حال بحث و بررسی پیرامون این موضوعند اما ظاهرا این بحث ها اصلا به درد ما نخورده و ما همچنان یک مواجهه فردی و عینی و شخصی و مطلقا تجربی با رسانه ها داریم.

پس چه بسا بد نباشد یکبار هم که شده برای یافتن پاسخ سوالهایمان به تجربیات خودمان رجوع کنیم.

خب؛ برگردیم به سوال اصلی و اولیه این نوشتار؛ چرا احساس بی حالی می کنیم؟ بی حالی چیست؟ نشانه هایش کدام است؟ آیا ما واقعا بی حالیم یا دچار تلقین رسانه ها و دیگران شده ایم؟

بگذارید با یک مثال عینی به دنبال کشف واقعیت یا حقیقت یا حداقل روزنه ای در جواب این پرسش ها برویم:

در گذشته های نه چندان دور، مثلا پنجاه سال پیش، چندان خبری از رسانه های عادی امروزی مثل تلویزیون نبود. از اینترنت و شبکه های مجازی هم که مطلقا خبری نبود.

مراوده های مردم کاملا شکل طبیعی و عادی خود را داشت و البته نفس به نفس و واقعی!

مفهوم کار هم فرق می کرد. ببینید! در زمان رژیم گذشته اگر کسی کارمند دولت بود و از خزانه دریافتی داشت به نوعی مایه خفت و بیچارگی و بی کارگی به حساب می آمد. این یک واقعیت است!

اینکه کسی دستش در جیب دولت و ممر معیشتی اش از راه پول نفت بود، نه تنها نقطه مثبت و قوت نبود بلکه ننگ و عار محسوب می شد.

در فرهنگ نگاری ها و متون مردم شناسانه و حتی اصطلاحات و ضرب المثل های دوره هایی مثل قاجار و پهلوی و… این موضوع کاملابه چشم می آید.

و اتفاقا اینکه کسی دستش در جیب خودش بود، یعنی کار می کرد و پولی درمی آورد که عموما هم در حوزه تولید و کشاورزی بود، نشان افتخار و درستکاری فرد به شمار می آمد.

اما اکنون چه؟

همه به دنبال پشت میز نشینی و کار اداری و دولتی هستند. هیچ تا بحال به این موضوع فکر کرده ایم که این فرهنگ وابستگی و علاقه مفرط به پشت میز نشینی از کجا نشأت گرفته و ریشه هایش در کجاست؟

شما لابد مستند معروف «مشتی اسماعیل» را دیده اید. مستندی که اگر ندیده اید حتما چیز مهمی از کفتان رفته است و پیشنهاد نگارنده به شما این است که حتما ببینیدش.

مستندی درباره زندگی روزمره یک پیرمرد نابینا که سخت ترین کارهای دامداری و کشاورزی را در منطقه ای بدوی و بکر، به تنهایی انجام می دهد. کارهایی که انجامش حتی از چند نفر آدم صحیح و سالم امروزی هم برنمی‌آید ولی مشتی اسماعیل با سماجت و دلیری و مردانگی و البته نظم و ترتیب و سلامتی بی نظیر، به انجامشان می رساند.

مشتی اسماعیل نه فیلسوف است که از پس نظریات و تئوری های «انسان امروز» برآمده باشد و نه کارشناس رسانه است که عمرش را به لاطائلات بافی درباره «کارکردهای رسانه» و چیزهایی مهملی از این دست تلف کرده باشد.

او تنها یک آدم به شدت ساده و به شدت سالم است که با «توکل بر خدا» و «اراده»ای انسانی که پشتش به ملکوت حقیقت عالم گرم است با چشمانی که ندارد و سالخوردگی و ضعفی که نعمت و موهبتی است برایش، دلگرم و استوار، «کار» می کند و «روزی حلال» به خانه می برد.

همین اراده و فهم ساده و بکر اما عمیق و سالم از واقعیت و حقیقت زندگی هم باعث شده است تا مشتی اسماعیل به جای فروغلتیدن در رخوت و نالیدن و بیزاری و زنجموره، کار کند، زحمت بکشد و «روزی حلال» برای خود و خانواده اش دست و پا کند؛ آنهم با چشمی که ندارد.

ما آدمهای بی حالی هستیم و بی حالی همان تنبلی نیست. بی حالی مشکل جسمی هم نیست که اگر هم باشد بیشتر روحی است و بعد جسمی.

بی حالی گرچه دلایل و توابع و همزادهای دم دستی مثل عادتهای بد، نارضایتی از دولت یا حکومت، اختلال در مراوده با دیگران، تبعیض، بی عدالتی، حتی مشکلات تغذیه ای و مختل شدن هورمونهای بدنی و… می تواند داشته باشد اما ریشه و زمینه اصلی است در «فهم غلط» از حقیقت و واقعیت زندگی است.

مشکل اینجاست که یک پدر امروزی وقتی می خواهد درباره موفقیت و آینده و «پیشرفت» با فرزندش حرف بزند، او را می نشاند و درباره درس خواندن و دانشگاه رفتن و پول درآوردن و پس انداز کردن و خانه خریدن و… و فوق فوقش، مشغول شدن در یک کار شیک اداری و نشستن پشت یک میز قشنگ آنهم با لباسهای اتو کشیده حرف می زند؛ در حالی امام علی ابن ابیطالب (ع) وقتی امام مجتبی(ع) را می نشاند تا برایش از زندگی بگوید می فرماید: «پسرم بیا تا برایت از رنج های عالم بگویم…» و ایشان را برای مشکلات و مصائبی که در ذات دنیاست آماده می کند.

و پیداست که هزاران سال نوری میان نگاه و فهم و شیوه های فکر کردن و تربیت و تعاملات ما با بزرگان خرد دینی فاصله است و معلوم است که ما باید میان بی حالی و رخوت و تنبلی و متوقع بودن از زمین و زمان تا آخر عمر، بی دلیل و حجت، دست و پا بزنیم ولی «مشتی اسماعیل» با چشم دل و دست و پای رنجورش، زمین و زمان را در آستانه صد سالگی، بکاود و بپوید و بسازد و همچنان به پیش رود؛ بله منظورم «پیشرفت» است!

ما بی حالیم؛ چرا؟ ساده بگویم: چون زندگی کردم و زندگی را یاد نگرفته ایم. همان شعر معروف و مشهور و بینظیر؛ همان شعری که از بیان امیر(ع) بن مایه گرفته بود:

روزها فکر من این است و همه شب سخنم

که چرا غافل از احوال دل خویشتنم

از کجا آمده ام آمدنم بهر چه بود

به کجا می روم آخر ننمایی وطنم

و ما باید برای درمان بی حالی مان، دارو مصرف کنیم و مرهم بگذاریم.

این دارو از هرجا که برسد و بشود، از دل این مدرنیته نیم بند ابتر وارداتی نخواهد رسید و به تن زندگی ما نخواهد ماسید!

ما بی حالیم! چرا؟ چون «حال به حال» شدنمان هم مال خودمان و مطابق فطرت و غریزه و طبیعتمان نیست.

ما باید یاد بگیریم که هر مظروفی را نمی شود در هر ظرفی ریخت. ما نمی توانیم و اصلا نباید با روح شرقی و سنت دینی و رویکرد معرفت و معنویت پیشه عقبه مان، که اتفاقا با جان و جهان ما و با خودآگاه و ناخودآگاهمان، همجوری و مؤانستی تاریخی و انسانی دارد، به دنبال اجرایی کردن نسخه های دیگران – هر دیگری از شرق تا غرب- به هر نحوی که شده باشیم.

نه! اشتباه نکنید! اصلا منظور نگارنده دچار شدن به توهم توطئه و بیماری سادیسمی مازوخیسمی دیگرستیزی نیست! منظور فهم و درک موقعیت است و شناخت ظرف؛ تا مظروفی متناسب و متعادل و متوازن درونش بریزیم که نه سرریز کند و نه خالی بماند.

بی حالی نه نشان تنبلی و مترادف آن و نه به خاطر این است که ما آدمهای بدی هستیم! نه! بی حالی به خاطر فقدان شناخت است و متحیر بودن و سرگردان ماندن میان این و آن! و مایه و پایه بدبختی و عقب ماندگی تاریخی ما همین است. همین از این ور بام و آن ور بام فروافتادن. همین در بند «جنگ مدام» و یا «تسلیم دربست» این و آن شدن و ماندن.

همین نشاختن خود و دیگری و نفهمیدن اینکه راه چاره نه تکفیر است و نه مرعوبیت. راه، تنها «شناخت» و یافتن مسیری کم خطرتر برای تعادل و توازن.

هیچ راه دیگری نیست! این را تاریخ ما به خصوص در چند سده اخیر به روشنی و وضوح و البته «استیصال» مستتر و منتشر در آن نشان داده است.

باری؛ جهان امروز با سرعت عجیب و خارق العاده ای در تکاپو و تلاش برای هرچه فن آورانه تر و پیشرفته تر شدن است و ما هم به سهم خود تلاش کرده ایم از این قافله عقب نمانیم.

با این حال به نظر می رسد انسان امروزی هرچقدر پیشرفته تر می شود، بی حال تر و بی نشاط تر هم می شود.

ما انسانهای نسبتا به روزی هستیم. حالا یا به زور به روز شده ایم یا به اختیار. اما به هر حال از امکانات جهان امروز بهره مندیم.

اما… اما حواسمان به این امکانات نبود و از قضا سرکنگبین، صفرا فزود!

سخن در باب عارضه بی حالی و علایم و دلایل و عوارض و توابعش، گسترده تر از آن است که در چنین مجالی بگنجد. نگارنده در این نوشتار بنا بر آن داشت تا خلاصه و فشرده ای از مهم ترین دلایل و زمینه های این عارضه را به تصویر بکشد.

 

ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

آخرین اخبار

جهان و ایران