شنبه ۰۳ تير ۱۳۹۶ - 2017 June 24
نظرسنجی
آیا با ترکیب-جمنا-استان بوشهر موافقید
بله
خیر
کد خبر: ۱۳۳۱۶۴
تاریخ انتشار: ۲۶ خرداد ۱۳۹۶ - ۱۳:۱۲
سلوک معرفت/درنگی در مبانی معرفت دینی در ماه رمضان(20)
بوشهرنیوز : همزمان با ایام شهادت امیرالمؤمنین علی(ع) با نگاهی به مقوله توحید و با ذکر روایاتی درباره اقسام توحید از آن شهید محراب به تحلیل این مقوله مهم می‌نشینیم.
به گزارش بوشهرنیوز ؛ در آستانه شب قدر، شب بیست و سوم ماه رمضان، شام شهادت امیرمؤمنان امام علی (ع) که لحظات حساس و سرنوشت سازی برای تاریخ رقم خورد و بناست مقدرات و اتفاقات لحظات عمر ما در سال آینده نیز در این شب عزیز، تعیین و به امضای حجت خدا برسد، فرصت غنیمتی است تا با تأمل و تضرع و تفکر، در آسمان معرفت و معنویت، اوج گیریم و تلاش کنیم تا سهم خود را از زیبایی ها و حکمت و معرفت و معنویت و شورو شعور این ماه عزیز و این لیالی گرانقدر و سترگ و شگرف بستانیم.



در ارزش و اهمیت شب قدر و در مقام و عظمت حضرت امیرالمؤمنین علی (ع) هرچه گفته و نوشته شود باز هم کم است و باز هم باید در آسمان بی منتها و دریای بی کرانه این معارف پرواز کرد و غور نمود تا بلکه بتوان به قطره ای و ذره ای و لمحه ای از این معنا دست یافت.

باری؛ ماه رمضان امسال هم وارد دهه سومش شد و وارد لیالی حساس و سرنوشت ساز قدر شده‌ایم. در طول ماه مبارک رمضان و در تمام این نوزده روز گذشته، در این روزها و شبهای عزیز و به مناسبت این ماه خوب و خاطره انگیز، هر روز، متنی کوتاه درباره یک آموزه دینی خواهیم داشت.

هر روز آموزه‌ای از ارزشهای دینی و اسلامی را از زبان قرآن و سنت، یادآوری می کنیم و از خرمن معارف ناب اسلامی توشه می گیریم.

روز اول با یکدیگر قرار گذاشتیم که ماه مبارک رمضان از راه رسیده را پاس داریم و وقتی دوباره این توفیق به ما داده شد که این روزها و شب های الهی را درک کنیم؛ با تإمل و تمرکز بر معارف الهی و مفاهیم معرفتی، باشد که آن را قدر بدانیم و در قیام و صیام آن بکوشیم.

در این روزها و شبهای عزیز و به مناسبت این ماه خوب و خاطره انگیز، هر روز، متنی کوتاه درباره یک آموزه دینی خواهیم داشت. و هر روز آموزه‌ای از ارزشهای دینی و اسلامی را از زبان قرآن و سنت، یادآوری می‌کنیم و از خرمن معارف ناب اسلامی توشه می‌گیریم.

امید آنکه مقبول درگاه حق و مورد استفاده مخاطبین عزیز قرار گیرد و انشاء الله که خود، اولین عامل به آنها باشیم.

بیستمین شب؛
توحید در بیانِ امیر بیان (بخش دوم)

همزمان با ایام شهادت «امیرالمؤمنین علی علیه السلام» به ذکر روایاتی درباره اقسام توحید از آن شهید محراب می پردازیم.



توحید ذاتی

شب گذشته گفتیم که از دیدگاه حضرت علی علیه السلام توحید ذاتی به معنای "نفی شریک، شبیه و جزء از ذات مقدس ربوبی" است؛ و توحید عددی و توحید نوعی درباره خداوند درست نیست.

به جهت اختصار، حدیث مربوط به این نوع را تکرار نمی کنیم. خوانندگانی که تمایل دارند به مطلب نوزدهمین شب مراجعه کنند.

توحید صفاتی

همانطور که در سومین شب گفتیم توحيد صفاتى يعنى اعتقاد به اين كه: صفات خداوند عين ذات او و عين يكديگرند.
پس همان گونه كه ذات او ازلى و ابدى است، صفات ذاتى او ــ همچون علم و قدرت ــ نيز ازلى و ابدى هستند و اين چنين نيست كه صفاتش، زايد بر ذاتش باشند.

حضرت علی بن ابی طالب علیهما‌السلام این توحید را اینگونه بیان فرمود: "...وکَمَالُ التَّصدِیقِ بِهِ توحیدُه؛ وکَمالُ تَوحیدِهِ الإخلاصُ له؛ وَکَمَالُ الاخْلاصِ لَهُ نَفیُ الصِّفَاتِ عَنه، لِشَهَادَةِ کُلِّ صِفَةٍ أَنَّها غَیرُ المَوصُوفِ، وَشَهَادَةِ کُلِّ مَوصُوفٍ أَنَّهُ غیرُ الصِّفَةِ، فَمَن وَصَفَ اللهَ سُبحَانَهُ فَقَد قَرَنَهُ، وَ مَن قَرَنَهُ فَقَد ثَنَّاهُ، وَ مَن ثَنَّاهُ فَقَد جَزَّأَهُ، وَمَن جَزَّأَهُ فَقَد جَهِلَهُ... ــ و کمال تصدیق به وجود خداوند، یکتا و یگانه دانستن پروردگار است؛ و کمال اعتقاد به یکتایى پروردگار، پرستش خالص اوست؛ و پرستش او زمانى خالص است که هر صفتی از ذات او نفى شود، زیرا هر صفتى گواه بر این است که غیر از موصوف خود است و هر موصوفى ، گواه بر این است که غیر از صفت خود است؛ پس هرکس خداوند سبحان را به صفتى زاید بر ذات وصف کند، او را به چیزى مقرون ساخته، و هر که او را به چیزى مقرون دارد او را دو چیز پنداشته، و هر که خدا را دو چیز پندارد او را به اجزایش تقسیم کرده، و هر که به اجزایی تقسیم کند او را نشناخته است...". (نهج البلاغه، خطبه 1).



توحید اَفعالی

مراد از توحید افعالی آن است که در تمام جهان هستی، هیچ فعلی و انفعالی انجام نمی گیرد مگر اینکه تحت سلطنت حضرت حق و به مشیت و اراده و اذن اوست.

امیرمؤمنان علی علیه السلام می فرماید: "کلّ عزیز غیره ذلیل و کلّ قوی غیره ضعیف، و کلّ مالک غیره مملوک، و کلّ عالم غیره متعلم، و کلّ قادر غیره یقدر و یعجز ــ هر غیر او ذلیل است و هر نیرومندی جز او ناتوان است و هر مالکی جز او مملوک است و هر عالمی جز او نوآموز است و هر توانایی جز او گاه توانا و گاه ناتوان است". (نهج البلاغه، خطبه 65(

توحید عبادی

عبادت به معنای خضوع و خشوع و افتادگی است. هیچیک از بندگان و مخلوقات الهی را نسبت به دیگری، مولویت و مالکیت نیست تا خضوع و خشوع در مقابل او جایز یا لازم باشد. پرستش و افتادگی کردن فقط از شؤون استحقاقی مالک حقیقی ــ یعنی خداوند متعال ــ است.

امیرالمؤمنین علی علیه السلام یکی از اهداف مهم بعثت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله را سوق دادن مردم به عبادت خدای تعالی و "آزادی آنان از عبادت غیر" دانسته و می فرماید: "فان الله بعث محمداً صلی الله علیه و آله بالحق لیخرج عبادَه من عبادة عباده الی عبادتِه ــ همانا خدای تعالی محمد صلی الله علیه و آله را به حق مبعوث کرد تا بندگانش را از پرستش بندگان به پرستش خود درآورد". (الکافی، ج 8، ص 386)



اینجا باید توجه داشته باشیم که اطاعت از غیر خدا بر خلاف دستور خدا، نوعی از عبادت است.

به همین جهت است که امام صادق علیه السلام در تفسیر آیه: «و اتخذوا من دون الله آلهةً لیکونوا لهم عزّاً کلّا یکفرون بعبادتهم و یکونون علیهم ضداً ــ مشرکان غیر از خدای تعالی خدایانی برای خود گرفتند تا موجب عزتشان باشند، چنین نیست! بزودی آن خدایان، پرستش آنان را انکار کرده و دشمن آنان خواهند شد» (مریم، آیه 81 و 82) فرمود: "آنان که غیر از خدای تعالی، خدایانی برای خود ساخته اند، در روز رستاخیز خدایانشان با آنان به مخالفت برخاسته، از آنان و عبادتشان بیزاری خواهند جست". سپس فرمود: "پرستش و عبادت، سجده و رکوع نیست؛ بلکه پرستش همان اطاعت است. هر که مخلوقی را در نافرمانی و معصیت خدای تعالی اطاعت کند او را پرستیده است". (تفسیر قمی، ج 2، ص 55)
Bookmark and Share
نام:
ایمیل:
* نظر:
هرگونه نسخه برداري از مطالب سايت با ذكر منبع بلامانع مي باشد.
طراحی و تولید: "ایران سامانه"